Kur duhet të vizitoni një ORL: 7 simptoma që nuk duhen injoruar

Veshi, hunda dhe fyti janë të lidhura anatomikisht më shumë se ç'duket, për këtë arsye ekziston një specialitet i veçantë që i trajton të tre: ORL (Oto-Rino-Laringologjia). Disa simptoma të zonës ENT mund të jenë të lehta dhe të kalojnë vetë, por të tjera janë sinjale të problemeve serioze që kërkojnë trajtim të hershëm. Ja 7 simptomat që duhet t'ju çojnë te ORL pa vonesë.

1. Humbja e papritur ose graduale e dëgjimit

Humbja e papritur e dëgjimit në një vesh (në sekonda ose orë) është emergjencë mjekësore: duhet të shihet sa më shpejt të jetë e mundur. Sipas literaturës klinike, trajtimi i hershëm me kortikosteroidë jep rezultate më të mira sesa trajtimi i vonuar^[Mayo]. Shkaqet mund të jenë: infeksion viral i nervit, mbyllje e enës së vogël të gjakut, ose pasoja të traumës.

Humbja graduale e dëgjimit, sidomos te të moshuarit, është gjithashtu motiv për vizitë: mund të jetë presbiakuzia, otoskleroza, ose çrregullim metabolik. Mos prisni më shumë se 2-3 muaj.

2. Tinitus (zhurmë në vesh) që zgjat më shumë se 1 javë

Tinitus është perceptimi i një zhurme (zile, fishkëllimë, gjuajtje) pa burim të jashtëm. Tinitus që zgjat 1-2 ditë pas një koncerti ose ekspozimi ndaj zhurmës është normal. Por tinitus që:

• Zgjat më shumë se 1 javë,
• Është vetëm në një vesh,
• Shoqërohet me marramendje ose humbje dëgjimi,

...kërkon vlerësim ORL urgjent. Mund të tregojë problem të nervit dëgjimor ose tumor beninj (akustik neuroma) që trajtohet më mirë sa më shpejt.

3. Hemorragji të përsëritura nga hunda

Një hemorragji e vetme nga hunda në mot të thatë është e zakonshme. Por nëse keni:

• 3+ hemorragji në muaj,
• Hemorragji që zgjat më shumë se 15 minuta,
• Hemorragji të rënda që ju zbehin,

...duhet të vizitoni ORL-në. Shkaqet mund të jenë: enë gjaku shumë afër sipërfaqes (që kauterizohet lehtë), polipi, infeksion kronik, ose më rrallë çrregullim koagulimi. Sot trajtimi është shpesh një kauterizim 5-minutësh në ambulator.

4. Sinusitet e shpeshta ose kronike

Sinusiti akut (ndjenjë presioni në ballë, dhimbje rreth syve, sekrecion nga hunda, temperaturë) kalon në 80% të rasteve për 1-2 javë. Por nëse keni:

• Sinusite që zgjasin më shumë se 12 javë (kronike),
• 4+ episode akute në vit,
• Humbje të nuhatjes që zgjat,

...nevojitet vlerësim me endoskopi të hundës dhe CT të sinuseve^[NHS]. Shumë pacientë me sinusit kronik kanë polipë ose devijim të septumit që zgjidhen me operacion të vogël endoskopik. Shihni ORL-të në Tiranë.

5. Pengesa e frymëmarrjes në gjumë (apnea)

Nëse partneri/ja juaj raporton:

1. Gërhitje të fortë me ndalesa të dukshme të frymëmarrjes,
2. Ju zgjoheni me ngacmim nate,
3. Keni lodhje të vazhdueshme ditën edhe pas 8 orëve gjumi,

...mund të keni apnean obstruktive të gjumit. Diagnoza bëhet me studim gjumi (polisomnografi). Trajtimi përfshin humbje peshe, CPAP, ose operacion të rrugëve të sipërme. Apneja e patrajtuar lidhet me rrezik të rritur kardiovaskular sipas literaturës mjekësore^[Mayo].

6. Pengjet kronike në fyt

Ndjenja e një trupi të huaj në fyt që zgjat më shumë se 3 javë, dhimbje fyti që përhapet në vesh, ose ndryshime në zë që zgjasin më shumë se 2 javë, të gjitha kërkojnë vizitë te ORL me endoskopi laringeale. Shumica e këtyre janë të mira (reflux, faringit), por kjo është gjithashtu lista standarde e shenjave që NHS rekomandon për kontroll urgjent të kancerit të laringut^[NHS].

Faktorë rreziku shtesë: duhanpirja, alkooli, mosha mbi 50.

7. Marramendje ose vertigo

Veshi i brendshëm kontrollon ekuilibrin. Marramendja që rrotullohet (vertigo) kërkon vizitë te ORL:

• Vertigo posturale benigne (VPPB): më e shpeshta, trajtohet me manovër Epley brenda vizitës.
• Sëmundja Ménière: episode të përsëritura me humbje dëgjimi.
• Neuriti vestibular: infeksion i nervit të ekuilibrit.

Vertigo që shoqërohet me dhimbje koke të papritur, dobësi në një anë të trupit, ose vështirësi në të folur është emergjencë neurologjike (jo ORL). Lexoni se kur duhet te neurologu.

Çfarë të prisni nga një vizitë ORL

1. Anamneza e detajuar: kohëzgjatja, faktorët provokues.
2. Otoskopia: kontrolli i veshëve me dritë.
3. Rinoskopia: shikimi i kavitetit të hundës.
4. Endoskopia: kamera fleksibël që fut në hundë ose fyt, nuk është e dhimbshme.
5. Audiometri kur ka dyshim për dëgjim.

Vizita e plotë zgjat 20-40 minuta. Endoskopia bëhet zakonisht në vend dhe nuk kërkon përgatitje paraprake.

Gjeni një mjek ORL

Nëse ndjeni një nga simptomat e mësipërme, mos prisni. Gjeni një ORL pranë jush ose shihni listën në Tiranë.